Napad Na Slobodnu Teritoriju U Toplici I Jablanici

NAPAD NA SLOBODNU TERITORIJU U TOPLICI I JABLANICI

Partizanski odredi u Toplici i Jablanici u jesen 1941. godine oslobaćaju i kontrolišu ogromnu teritoriju, na kojoj se Nemci i četnici pojavljuju samo u oružanim akcijama. Ne samo što se par-tizanske predstraže nalaze na ulazima u gradove, već 9. oktobra 1941. godine, u sadejstvu sa mesnim desetinama, Toplički partizanski odred oslobaća Prokuplje, zarobivši veći broj četnika i žandarma, sreskog načelnika i druge policijske i okupatorske sluge.

Pećanac odlučuje da "Toplicu očisti od partizana", pa početkom oktobra 1941. godine okuplja oko hiljadu četnika i sa nekoliko četničkih odreda kreće u ofanzivu. Još pre toga, sa planine Bukulje, gde se nalazio na pregovorima sa Nemcima, Kosta Pećanac, u naredbi topličkim vojvodama, nalaže: "Nastojte svim silama da se ovo zlo uništi kod nas u Toplici. Do moga povratka partizane morate uništiti po ceni života." Prvu borbu sa partizanima u Toplici zametnuo je blački pop Mika - vojvoda jastrebački 16. septembra 1941. godine, napadnuvši deo Topličkog partizanskog odreda u selu Dra-guša kod Blaca. Iako je napao sa desetostruko većim snagama, če-tnički odred je potučen i u neredu odstupio, pa je pop kasnije potvrdio da je " komunistička grupa imala više od stotinu boraca"! U strahu su zaista velike oči.

U oktobarskoj ofanzivi na Toplicu i Jablanicu, koju je sam planirao i vodio, Kosta Pećanac angažuje sve četničke odrede sa ove teritorije, mobilišući usput i nekoliko stotina seljaka. Plan mu je bio da opkoli planinu Pasjaču na kojoj se u to vreme nalazio Toplički partizanski odred i da ga uništi. Na pravcu glavnog udara nalazio se četnički odred popa Ilije Simića iz Barbatovca, koji je trebalo da izbije na Pasjaču, dok su ostali odredi imali zadatak da drže obruč oko planine. Toplički partizanski odred nije čekao da bude opkoljen već u vešto postavljenoj zasedi sačekuje glavnu kolonu popa Ilije i u borbi 12. oktobra 1941. godine, četnici su razbijeni i naterani u panično bekstvo. Narednog dana borci Topličkog i Kukavičkog odreda privukli su se četničkim snagama i u silovitom naletu tako ih porazili tako da su se neki odredi nakon toga nedeljama sakupljali, a mobilisani seljaci se vratili kućama, pronevši slavu partizanskih boraca. Kosta Pećanac, koji se sa štabom nalazio u Žitnom Potoku, beži za Kuršumliju, njegov sin Milan beži sa Pasjače ostavivši odred, a sami seljaci sela pod Pasjačom napadaju i razbijaju četnički odred popa Mike, vojvode jastrebačkog. Zarobljeni četnici, a bilo ih je oko 130, mahom lažima zavedeni seljaci, pošto im je prethodno ukazano na Pećančevu izdaju, pušteni su kućama.

Kosta Pećanac je 12, 13. i 14. oktobra 1941. godine na Pasjači doživeo težak vojnički i politički poraz. Jedan lažni idol je razgolićen. Istina o Pećancu i njegovoj izdajničkoj ulozi sve više prodire u narod. Mećutim, palo je još mnogo žrtava dok se Pećančevoj izdaji potpuno stalo na put.

Tokom oktobra 1941. godine Kosta Pećanac šalje niz narećenja potčinjenim četničkim odredima u kojima iznova nalaže napad na partizanske jedinice, u kojima izliva bes zbog sopstvenog neuspeha u borbama na Pasjači. Grupisani odredi Koste Pećanca napadaju Jastrebačku partizansku četu kod sela Džigolja 23. oktobra, ali su i u toj borbi bili potučeni. Istoga dana četnički odred Velička Blagojevića napada Svrljiški partizanski odred, ali u protivnapadu partizani sateruju četnike u Sokobanju, pri čemu hvataju vojvodu i oko 40 četnika i žandarma. Ozrenski partizanski odred uspešno odbija napad Paraćinskog četničkog odreda Ilije Uzelca, razbivši ga i nateravši ga u bekstvo.

Krajem oktobra 1941. godine četnički odred popa Mike napao je i velikim snagama opkolio Jastrebačku četu Topličkog partizanskog odreda kod sela Zdravinja, pri čemu uspeva da zarobi deset partizana. Pop Mika je zarobljene partizane odveo u Blace, a sam pošao za Kruševac da pregovara sa Nemcima oko njihovog izručenja. Mećutim, Toplički i Rasinski partizanski odredi sa nekoliko mesnih desetina, oslobaćaju Blace 5. decembra 1941. godine i spašavaju zaro-bljenike i druge rodoljube koje je pop Mika držao u zatvoru.

Pretrpevši nekoliko teških poraza četnici iz zaseda i mučki presreću i ubijaju pozadinske radnike, upadaju u sela i pohvatane rodoljube proglašavaju za partizanske borce i po ugovorenoj nagradi 3.000 dinara za jednu glavu predaju Nemcima. Kod sela Žitoraće iz zasede 12. oktobra 1941. godine ubijaju političkog radnika Nikolu Kokonješevića - Dunćerskog i ranjavaju Konrada Žilnika - Slobodana, koji je uspeo da pobegne. Tom prilikom hvataju Žiku Čiklovana i Srbu Andrejevića - Stoleta koji su po odluci partije došli iz Beograda da bi stupili u Toplički partizanski odred. Ovi drugovi su zamenjeni za četničke i druge starešine zarobljene u prethodnom napadu partizana na Prokuplje.
Iz knjige: ČETNICI KOSTE PEĆANCA U DRUGOM SVETSKOM RATU - Milorada Kozića

BlinkListblogmarksdel.icio.usdiggFarkfeedmelinksFurlLinkaGoGoNewsVineNetvouzRedditYahooMyWebFacebook

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License