Osnivanje Cetnickih Odreda Uloga Vlade

OSNIVANjE ČETNIČKIH ODREDA
ULOGA VLADE NARODNOG SPASA

Osnivanje četničkih odreda obavljano je uz svečani ritual, poput onoga koji je primenjivan u Topličkom ustanku. Pred četničkom za-stavom polaže se zakletva, uz činodejstvovanje mesnih sveštenika, a potom se pompezno nastupalo po selima. "Vojvoda je jahao na belom konju ukrašen redenicima, a ostali su išli za njim obučeni u crna četnička odela sa amblemima mrtvačke glave na šubarama."23

Za četničke vojvode su u prvom redu postavljani četovođe iz Topličkog ustanka, ali i drugi mahom imućniji ljudi, trgovci i lični prijatelji Koste Pećanca. Ne mali broj sveštenika je proi-zveden za vojvode. Uz sveštenički krst, stavljali su na glave šubare sa mrtvačkom glavom. O zlodelima tri takva popa u svom dnevniku "Crni dani u Toplici" pisao je pesnik Rade Drainac, koga su ovi proglasili komunistom i osudili na smrt. Jedan od njih je bio Mihailo Popović, sveštenik iz Blaca, koji postaje vojvoda "Mika Jastreb". Tu su još bili pop Raša Knežević iz Beloljina, vojvoda Prokupački, pop Ilija Simić iz Barbatovca, vojvoda Kaljajski, koji postaju strah i trepet Topličkog kraja. U odredima širom Srbije bilo je još sveštenika.24

Organizatori četničkih odreda nastupaju sa primamljivim parolama koje su sračunate da obmanu narod, u stilu: "Vršimo pripreme za borbu protiv okupatora", pa su im često i dobronamerni ljudi, pogotovu mlaći svet, prilazili sa uverenjem da se radi o patriotskom pokretu, prihvativši se oružja da bi se borili za slobodu. Kosti Pećancu je posebno bilo lako da na području Toplice okupi ljude u četnike, kako zbog ustaničke tradicije, ali naročito zbog smišljene parole da se treba organizovati za borbu protiv Šiptara i čuvanja granice na Prepolcu, da bi se osujetio prodor Šiptara u Toplicu. Prvi četnički odredi su i formirani u krajevima kraj granice prema Kosovu. "Nakon zaštite od Šiptara, četnički odredi će se okrenuti protiv okupatora" - vojvode su davali objašnjenja onima koji su počeli da sumnjaju u namere četnika.

U svojim posleratnim sećanjima, Radoš Jovanović-Selja, politički rukovodilac NOP u Toplici, govoreći o problemu četništva 1941. godine u Toplici, kaže:

"Od samog početka su poseban problem u okrugu Topličkom bili četnici. Četništvo je u ovom kraju vuklo korene iz prošlosti. Tu tradiciju naroda iz Topličkog ustanka nastojali su odmah da iskoriste Kosta Pećanac i drugi. Zato je politički rad, kako organizacija na terenu tako i odreda imao ogroman značaj jer je veliki broj seljaka, ne poznavajući situaciju, već bio formalno obuhvaćen četnicima."25

Koliko je Kosta Pećanac računao na svoje jako uporište u To-plici vidi se i iz podatka da je prilikom formiranja četničkog odreda u Niškom kraju, vojvodi Moravskom, Počekoviću, uputio desetak " mladića iz Kosanice da mu budu stub odreda dok mu odred oj ača".
U jednom kasnijem pismu od 26. 8. 1941. sa Bukulje, Pećanac se žali: " Dobio sam 500 pušaka, ali ih ovde nemam kome da podelim. Nije ovo Toplica." I upravo u tom njegovom uporištu, u Toplici, Pećanac je pretrpeo prve poraze, jer je demaskiran od naroda kao izdajnik.26

Uporedo sa razvojem Narodnooslobodilačkog pokreta u Srbiji i početka priprema za stvaranje partizanskih odreda, pojačava se oru-žana aktivnost Pećančevih odreda u borbi protiv svega naprednog, protiv svih rodoljuba, ali i protiv svih drugih ljudi "koji ne misle kao oni" - kako je u svom dnevniku naveo pesnik Rade Drainac.27

Na jugu Srbije, po odluci PK KPJ formirani su prvi partizanski odredi: Rasinski 22. jula, Ozrenski 2. avgusta, Toplički 3. avgusta. Ostali odredi formirani su kasnije. Zamah Narodnooslo-bodilačkog pokreta uplašio je okupatora i domaće kvislinge, pa vojni zapovednik Srbije, general Šreder, naređuje da se "nacionalnim vojnim formacijama" pruži veća pomoć u oružju, kako bi se, zamenjujući nemačku vojnu silu, mogle uspešno boriti protiv sve više narastajućeg oslobodilačkog pokreta.
Iz knjige: ČETNICI KOSTE PEĆANCA U DRUGOM SVETSKOM RATU - Milorada Kozića

BlinkListblogmarksdel.icio.usdiggFarkfeedmelinksFurlLinkaGoGoNewsVineNetvouzRedditYahooMyWebFacebook

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License