Pecancevi Stabovi Se Sele U Gradove

PEĆANČEVI ŠTABOVI SE SELE U GRADOVE

Posle sporazuma sa nemačkom vojnom upravom Srbije, Nemci na jugu Srbije napuštaju gradove Lebane, Vlasotince, Prokuplje, Kuršumliju, Blace, koje odmah zaposedaju četnički odredi. Cela četnička organizacija postaje plaćena vojska Nedićeve uprave i dobija redovne mesečne prinadležnosti u visini plata žandarmerijskih jedinica. Takođe dobijaju opremu, oružje i municiju, ali i vanredne prihode: za svaku partizansku glavu isplaćivano je po 3.000 dinara.

Do kraja 1941. godine Kosta Pećanac je dodelio preko stotinu zvanja vojvoda i tvrdio da ima takođe oko sto četničkih odreda sa oko 15.000 četnika. Međutim, u platnim spiskovima Nedićeve administracije za oktobar mesec 1941. godine, evidentno je 40 odreda sa oko 4.000 četnika.31

U Nišu je već 5. septembra 1941. godine formiran Glavni štab svih četničkih odreda (na nekim aktima stoji Đeneralštab) na čelu sa načelnikom štaba majorom Trifunom Mikićem - vojvodom timočkim. Štab u Nišu je osnovan radi "boljeg operativnog sadejstva sa nemačkim jedinicama", o čemu načelnik štaba Trifun Mikić obaveštava Milana Nedića:

"Gospodine ministre predsedniče, čast mi je da vas izvestim, da sam po Vašem predlogu i nalogu g. vojvode Koste Pećanca stigao pre dva dana u Niš i danas smo se sa našim ljudima - četnici i nemačke vlasti, sastali sa g. vojvodom Kostom Pećancem, i svi skupa otišli kod g. feldkomandanta u Nišu" (citirano doslovno).32

U niškom Glavnom štabu (Đeneralštabu), pored majora Mikića, bilo je desetak, takođe oficira bivše jugoslovenske vojske, jer su time i Nemci i Nedićeva uprava hteli da organizaciono i disciplinski učvrste razularene četničke odrede, a posebno četovođe i vojvode. U štabu su postojali odseci: za vezu sa nemačkim vlastima, kojim je rukovodio Milan Spasenić - delegat za vezu sa Nemcima, inače učitelj ženske gimnazije u Nišu, poručnik Rastko Nikolić -vojvoda čegarski, rukovodio je odsekom intendature, Omiljen Milić -vojvoda mačvanski, upravljao je odsekom propagande, sanitetski pukovnik Živorad Vasić - rukovodio je odsekom saniteta. Dotadašnji Niški četnički odred, kojim je rukovodio kapetan Anastasijević, prerastao je u Niški četnički bataljon na čelu sa komandantom majorom Milutinom Bukvićem, koji je kasnije na dužnosti načelnika štaba svih četničkih odreda zamenio majora Mikića. Četnički bataljon je bio smešten u kasarni 16. pešadijskog puka u Nišu.

U okviru Niškog štaba nalazio se i četnički zatvor, smešten kod spomenika Ćele-kula, u krugu Vojne bolnice u Nišu.

Četnički štab u Nišu redovno obaveštava nemačku komandaturu u Nišu o akcijama i borbama jedinica, naročito ističući akcije u kojima su " četnici uspešno sarađivali sa nemačkim oružanim odredima u proganjanju odmetnika, razbojnika i komunista".

Posredstvom Pećančevog štaba u Nišu počinje da se realizuje klauzula sporazuma da se za svaku glavu rodoljuba isplaćuje nagrada. Već početkom oktobra 1941. godine četnički odred vojvode moravskog (Počekovića) zahteva isplatu od 6.000 dinara na ime uhvaćenih i Nemcima predatih partizana Sekule Stanimirovića i Vojislava Pa-vlovića. Ova dva mlada partizana uhvaćeni su u borbi kod Jelašnice, a potom ih Nemci streljaju na Bubnju.

Niška Feldkomandatura 809 obaveštava 16. septembra 1941. godine vojnog zapovednika Srbije:

"U jugoistočnoj Srbiji na području Feldkomandature u Nišu, nalaze se, pored bandi koje se bore protiv Nemaca, i nacionalne srpske bande Koste Pećanca. Ovaj sa svojim ljudima podržava srpsku vladu i pomaže nemačke okupacione trupe i srpsku vladu da bi svoju otadžbinu sačuvao od građanskog rata. Oni hoće borbu protiv komunista i u pojedinim slučajevima su se izgleda i borili
protiv komunista" .33

Četničkim štabom u Beogradu rukovodio je vojvoda kapetan Mi-loš Kosančić, kao komandant i vojvoda; Ivo Timotijević kao njegov zamenik. Miladin Veličković - vojvoda poljanički, bio je Pećančev delegat, za vezu sa vladom Milana Nedića. U štabu su još bili če-tovođe Milivoje Nićiforović, Jovan Sretenović i dr.

Ipak, centralni štab Pećančevih četnika ostao je u Kuršu-mliji i figurirao je kao Štab glavnog četničkog komandanta i bio sastavljen od Pećancu najodanijih vojvoda i četovođa. U štabu su se nalazili Milan Pećanac Mlađi - sin Kostin i vojvoda - delegat Ars Maričić, koji su u odsustvu Koste Pećanca izdavali naredbe i donosili odluke. U kuršumlijskom štabu su još bili Vukoje Milovanović - vojvoda Toplički, vojvoda kuršumlijski - Vlastimir Najdanović Vuković, vojvoda Veljko Milovanović i četovođe Rade Aksentijević, Lazar Rakić i Milorad Milovanović. U štabu su još bili lični ađutant Kostin, Savo Laketić i lični sekretar Živojin Jovanović, bili su istovremeno i članovi Prekog suda, prvi kao predsednik suda, a drugi kao sekretar. Članovi Prekog suda su još bili Božidar Dimić, Tijosav Simović i Draža Čarapić. U Kuršumliji se nalazio zatvor u kome su držana pohapšena lica sa teritorije Toplice (do pogubljenja ili predaje Nemcima). Jedan od egzekutora bio je neki Laza zvani "Sekirče", koji je sa sobom uvek nosio sekiricu sa podužom držalicom i njome vršio egzekucije.34

U Beogradu deluje još nekoliko vojvoda za koje se ne vidi da li su imali odrede, kao što su Dušan Roš - vojvoda krivolački, kafedžija Bora Bradić - vojvoda bitoljski i Milun Radičević, četovođa. Vojvoda bitoljski i četovođa Radičević, upućuju Kosti Pećancu u jesen 1941. godine izveštaj, opisujući na dramatičan način "teške" uslove pod kojima sprovode četničku organizaciju u Beogradu, u kome pored ostalog pišu:

" Naši životi su ugroženi… Jedan naš veliki prij ate lj nam je saopštio da su nas komunisti osudili na smrt. Ovo nije za čudo i neverovatno kada su oni u toku poslednja tri dana svakog dana ubijali na ulici po jednog policijskog agenta i to danju… Isti čovek rekao nam je da u Beogradu ima -postoji savršeno organizovana komunistička banda u kojoj je u velikoj meri ženski svet.“ 35

Uloga vojvode Krivolačkog, Dušana Roša u Beogradu očigledno je bila da održava ličnu vezu Pećanca sa Nemcima, ali i sa vladom Milana Nedića. Roš je u Kuršumliju preko zime 1941. godine doneo sledeća odlikovanja za Kostu Pećanca, kojima ga je odlikovao Milan Nedić: Karađorćevu zvezdu IV reda, orden Svetog Save i Srpsku krunu III reda. Preko njega idu i novčane naknade od Nemaca za Kostu Pećanca.

Iz knjige: ČETNICI KOSTE PEĆANCA U DRUGOM SVETSKOM RATU - Milorada Kozića

BlinkListblogmarksdel.icio.usdiggFarkfeedmelinksFurlLinkaGoGoNewsVineNetvouzRedditYahooMyWebFacebook

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License

Subscription expired — please renew

Pro account upgrade has expired for this site and the site is now locked. If you are the master administrator for this site, please renew your subscription or delete your outstanding sites or stored files, so that your account fits in the free plan.